دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران- انتشارات دانشگاه تهران-University of Tehran Press شیلات 2008-5729 79 1 2026 02 20 Replacing of fish meal with different levels of the black soldier fly (Hermetia illucens) larva meal in the diet of rainbow trout (Oncorhynchus mykiss) and their effects on growth, immune, and antioxidant indices تأثیر جایگزینی پودر ماهی با سطوح مختلف پودر لارو مگس سرباز سیاه (<i>Hermetia illucens</i>) در جیرة غذایی بر شاخص‌های رشد، ایمنی و آنتی‌اکسیدانی در بچه‌ماهیان قزل‌آلای رنگین ‏کمان (<i>Oncorhynchus mykiss</i>) 1 15 105977 10.22059/jfisheries.2026.405572.1470 FA مهرناز هیبتیان گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. میرمسعود سجادی گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. مهرداد فتح الهی گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی و علوم زمین، دانشگاه شهرکرد، شهرکرد، ایران. بهرام فلاحتکار گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه گیلان، صومعه‌سرا، ایران. رقیه صفری گروه شیلات، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. 0000-0002-7270-8548 قاسم عشوری مرکز تحقیقات آرتمیای کشور، موسسة تحقیقات علوم شیلاتی کشور، سازمان تحقیقات، آموزش و ترویج کشاورزی، ارومیه، ایران. Journal Article 2025 11 04 The present study aimed to evaluate the effects of replacing different levels of fishmeal with black soldier fly (BSFL) (<em>Hermetia illucens</em>) larva meal in the diet on growth performance, immune responses and antioxidant activity of rainbow trout (<em>Oncorhynchus mykiss</em>) fry. A total of 180 fry with an initial weight of 5 ± 0.3 g were randomly distributed into four treatments and three replicates. The treatments consisted of control (C; standard fishmeal-based diet) and three experimental diets in which fish meal was replaced with insect meal at inclusion levels of 10% (BSFL10), 20% (BSFL20), and 30% (BSFL30). Growth assessment across two-week intervals revealed that black soldier fly larva meal replacement significantly affected growth indices during the experiment (<em>P</em><0.05). The results at the end of the experimental period showed that 10% replacement treatment resulted in a significant increase in weight gain (WG), specific growth rate (SGR), improved feed conversion ratio (FCR), body weight gain (BWI) and protein efficiency ratio (PER) compared to the control group (<em>P</em><0.05), while the 20% and 30% replacement levels exhibited no significant differences in growth indices compared to control diet (<em>P</em>>0.05). In addition, the activities of lysozyme (LYZ) and catalase (CAT) enzymes at a replacement level of 10% were also significantly higher than the control and 30% replacement treatments (<em>P</em><0.05). Complement activity (ACH50) was higher at 10% replacement level than other treatments (<em>P</em><0.05). The results of this study showed that replacing black soldier fly larva at a level of 10% with fish meal is more effective in growth performance of rainbow trout fry, while increasing the replacement level up to 30% had a negative effect on growth, immune, and physiological indices. These findings suggest that black soldier fly larva meal can be used as a reliable and stable protein source with favorable performance in rainbow trout diets. هدف از این پژوهش، بررسی اثرات جایگزینی سطوح مختلف پودر ماهی با پودر لارو مگس سرباز سیاه (BSFL) (<em>Hermetia illucens</em>)، در جیرة‌ غذایی بچه‌ماهی قزل‌آلای رنگین‌کمان (<em>Oncorhynchus mykiss</em>) بر شاخص‌های رشد، پاسخ‌های ایمنی و فعالیت آنتی‌اکسیدانی بود. 180 قطعه بچه‌ماهی با میانگین وزنی اولیه 0/3±5 گرم به‌طور تصادفی به چهار تیمار و سه تکرار تقسیم شدند؛ که تیمار‌ها شامل شاهد (C؛ جیره استاندارد مبتنی بر پودر ماهی) و سه گروه آزمایشی با سطوح جایگزینی 10 درصد (BSFL10)، 20 درصد (BSFL20) و 30 درصد (BSFL30) بودند. نتایج ارزیابی رشد در فواصل زمانی دوهفته‌ای از دورة پرورش نشان داد که میزان جایگزینی لارو مگس سرباز سیاه تأثیر معنی‌داری بر شاخص‌های رشد در طی آزمایش داشت (0/05><em>P</em>). نتایج رشد در پایان هشت هفته آزمایش، نیز بیانگر آن بود که تیمار جایگزینی 10 درصد، منجر به<strong> </strong>افزایش<strong> </strong>معنی‌دار شاخص‌های رشد شامل، افزایش وزن (WG)، نرخ رشد ویژه (SGR)، بهبود ضریب تبدیل غذایی (FCR)، درصد افزایش وزن بدن (BWI) و نسبت بازدة پروتئین (PER) در مقایسه با گروه شاهد گردید (0/05><em>P</em>)، در حالی‌که سطوح جایگزینی ۲۰ و ۳۰ درصد از نظر شاخص‌های رشد تفاوت معنی‌داری با تیمار شاهد نداشتند (0/05<<em>P</em>). علاوه‌بر‌این، فعالیت‌ آنزیم‌های لایزوزیم (LYZ) و کاتالاز (CAT) نیز در سطح جایگزینی 10 درصد به‌طور معنی‌داری بالاتر از تیمارهای شاهد و سطح جایگزینی 30 درصد بود (0/05><em>P</em>). فعالیت کمپلمان (ACH50) در سطح جایگزینی 10 درصد بیش از سایر تیمارها بود (0/05><em>P</em>). نتایج این پژوهش نشان داد که جایگزینی لارو مگس سرباز سیاه در سطح ۱۰ درصد بهترین عملکرد رشد را در قزل‌آلای رنگین‌کمان به‌همراه دارد، در حالی‌که افزایش سطح جایگزینی تا ۳۰ درصد تأثیر منفی بر شاخص‌های رشد، ایمنی و فیزیولوژیک نداشت. این یافته‌ها حاکی از آن است که لارو مگس سرباز سیاه می‌تواند به‌عنوان منبع پروتئینی قابل اعتماد و پایدار با عملکرد مطلوب در جیره‌های قزل‌آلای رنگین‌کمان مورد استفاده قرار گیرد. https://jfisheries.ut.ac.ir/article_105977_4cd0a6d137bae97c70c0f3f953ddae47.pdf