دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران- انتشارات دانشگاه تهران-University of Tehran Press شیلات 2008-5729 79 1 2026 02 20 Assessment of catch per unit effort (CPUE) trends of sardine fishes using purse seine fishing vessels in the fishing grounds of Hormozgan Province بررسی روند میزان صید به‌ازای واحد تلاش ساردین ماهیان به روش تور محاصره‌ای با قایق (Purse Sein) در صیدگاه‌های استان هرمزگان 27 38 105978 10.22059/jfisheries.2026.393787.1456 FA سید یوسف پیغمبری گروه شیلات، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست،دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. پرویز زارع گروه شیلات، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست،دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. سوسن محمدشفیع گروه شیلات، دانشکدة شیلات و محیط‌ زیست،دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی گرگان، گرگان، ایران. رضا عباسپور نادری معاونت صید و بنادر ماهیگیری، سازمان شیلات ایران، تهران، ایران. Journal Article 2025 04 28 The present study investigates the annual and seasonal variations in catch per unit effort (CPUE) of sardine species caught by two‑boat purse seine fishing gear in the fishing grounds of Hormozgan Province, including the three regions of Qeshm Island, Lengeh port, and Jask port, using fisheries catch data provided by the Iran Fisheries Organization over the period 2018-2022. The results of two‑way analysis of variance (ANOVA) indicated that both fishing area and sampling year had a statistically significant effect on CPUE (<em>P</em><0.05), whereas the interaction between these two factors was not significant (<em>P</em>>0.05). The findings also showed an overall increasing trend in sardine catches across the three studied regions during the study period. The mean CPUE (±95% confidence interval) of sardine species in the waters of Qeshm Island, Lengeh port, and Jask port was estimated at 1016±158.6, 1146±296.3, and 631±159.9 kg per haul, respectively. CPUE values in Lengeh port were significantly higher than those recorded in Jask port, while no significant difference was observed between Lengeh port and Qeshm Island. Although the highest total catch was recorded in the waters of Qeshm Island, its CPUE was lower than that of Lengeh port. The lowest CPUE of sardine species was observed in 2021, with a value of 403±109.9 kg per haul, which did not differ significantly from the CPUE recorded in 2022 (772±136.1 kg per haul), but was significantly lower than the values observed in 2018 (1202±233.4 kg per haul), 2019 (1235±166.1 kg per haul), and 2020 (1089±232.3 kg per haul) (<em>P</em><0.05). Overall, the difference between observed CPUE and standardized CPUE ranged from 1 kg per haul (Qeshm Island, 2020) to 291 kg per haul (Lengeh port, 2020), with 53% of cases showing relatively substantial differences ranging between 175 and 291 kg per haul. These results indicate that CPUE values are strongly influenced by fishing area and year of exploitation. The findings of the present study can provide valuable information for the monitoring, control, and management of small pelagic fish stocks, particularly sardine species, in the southern waters of Iran. مطالعة حاضر به بررسی تغییرات سالیانه و فصلی صید به‌ازای واحد تلاش صیادی (CPUE) ساردین ماهیان به روش تور محاصره­ای (purse sein) دو قایقی در صیدگاه­ های استان هرمزگان (سه منطقة جزیرة قشم، بندر لنگه و بندر جاسک) با استفاده از داده ­های صید سازمان شیلات یاران در بازة زمانی سال‌های 1397 تا 1401 می­پردازد. نتایج تحلیل واریانس دوطرفه نشان ­داد که مکان صید و سال نمونه‌برداری تأثیر معنی‌داری بر CPUE دارند (0/05><em>P</em>)، در حالی‌که اثر متقابل بین این دو متغیر معنی‌دار نبود (0/05<<em>P</em>). همچنین نتایج نشان داد که روند صید ساردین ماهیان در سه منطقة مورد مطالعه در بازة زمانی مورد بررسی افزایش داشته است. مقدار میانگین CPUE (±حدود اطمینان 95٪) ساردین ماهیان در آب­ های مناطق جزیرة قشم، بندر لنگه و بندر جاسک در بازة زمانی مورد مطالعه به‌ترتیب 1016±158/6، 1146±296/3 و 631±159/9کیلوگرم در هر بار تورریزی به‌دست آمد. به‌طوری که میزان این شاخص در منطقة بندرلنگه به‌طور معنی‌داری بیشتر از منطقة بندر جاسک بود اما با قشم اختلاف معنی‌دار نداشتند. نتایج نشان می ­دهد اگرچه بیشترین میزان صید مربوط به آب­ های قشم بود، اما میزان CPUE کمتری نسبت به بندر لنگه داشت. کمترین میزان CPUE ساردین ماهیان مربوط به سال 1400 به میزان 403±109/9کیلوگرم در هر بار تورریزی بود، به‌طوری که مقدار آن با CPUE سال 1401 به میزان 772±1/136 کیلوگرم در هر بار تورریزی اختلاف معنی‌دار نداشت، اما با سال 1397 به‌میزان 1202±233/4کیلوگرم در هر بار تورریزی سال 1398 به‌میزان 1235±166/1کیلوگرم در هر بار تورریزی و سال 1399 به‌میزان 1089±232/2 کیلوگرم در هر بار تورریزی معنی‌دار بود (0/05><em>P</em>). به‌طور کلی اختلاف بینCPUE ثبت شده و CPUE استاندارد شده از مقدار 1 کیلوگرم در هر بار تورریزی (مربوط به CPUE قشم سال 1399) تا 291 کیلوگرم در هر بار تورریزی (مربوط به CPUE لنگه 1399) متغیر بود. در 53 درصد موارد این اختلاف نسبتاً قابل توجه و بین 175 تا 291 کیلوگرم در هر بار تورریزی بود. این نتایج حاکی از این است که مقادیر CPUE تحت تأثیر منطقه و سال بهره‌برداری تغییر می­ کند. یافته ­های پژوهش حاضر می­ تواند در کنترل و مدیریت ذخایر ماهیان سطح­زی ریز آب­ های جنوبی کشور از جمله ساردین ماهیان کمک قابل توجهی داشته باشد. https://jfisheries.ut.ac.ir/article_105978_632a0fb1ad2492f6e8b5d25b921ba1ca.pdf