دانشکده منابع طبیعی دانشگاه تهران- انتشارات دانشگاه تهران-University of Tehran Press شیلات 2008-5729 79 2 2026 07 05 Nutritional effects of hesperidin powder on growth performance, blood parameters, nonspecific immunity and antioxidant enzyme activity of common carp (Cyprinus carpio) اثرات تغذیه‌ای پودر هسپریدین بر عملکرد رشد، فراسنجه‌های خونی، ایمنی غیراختصاصی و فعالیت آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی ماهی کپور‌معمولی (Cyprinus carpio) 135 151 107783 10.22059/jfisheries.2026.409547.1474 FA علی ارشدی گروه شیلات، دانشکدة علوم و فناوری نانو و زیستی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. 0000-0003-1878-3296 سمانه خالدی گروه شیلات، دانشکدة منابع طبیعی، دانشگاه زابل، ایران. 0009-0002-1265-6456 عبدالعلی راهداری گروه شیلات، پژوهشکدة تالاب بین‌المللی هامون، پژوهشگاه زابل، ایران. 0000-0001-5883-4110 امین اوجی فرد گروه شیلات، دانشکدة علوم و فناوری نانو و زیستی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. 0000-0002-8232-5559 دارا باقری گروه شیلات، دانشکدة علوم و فناوری نانو و زیستی، دانشگاه خلیج فارس، بوشهر، ایران. 0000-0002-8296-4174 Journal Article 2026 01 06 The aim of this study was to evaluate the effects of oral administration of hesperidin powder in the diet on some growth indices, hematology, immune parameters and antioxidant enzymes of common carp. Juveniles with an average weight of 30.02 ± 1.28 g were fed a diet containing hesperidin powder at different levels of zero (control), 100, 200 and 300 mg/kg basal diet for 8 weeks in a completely randomized design in 4 treatments and 3 replications. At the end of the bioassay experiment, blood was taken from apparently healthy fish samples and growth indices, immune indices, metabolic enzyme activities as well as antioxidant enzymes activity and serum lipid oxidation index were measured. The results indicated an increase in growth performance and nutritional indices, red blood cell and white blood cell indices, immune indices, liver enzyme activity and antioxidant enzymes in the experimental treatments fed with the diet containing hesperidin powder supplement. On the other hand, the condition factor, feed conversion ratio and survival rate of common carp were not affected by different levels of hesperidin powder during the experimental period. A significant decrease in the activity of liver enzymes was observed in fish fed with hesperidin powder in the diet compared to the control treatment, with the 200 mg treatment showing the lowest level. A significant increase in the number of red blood cells and white blood cells as well as in the activity of lysozyme, immunoglobulin and serum antioxidant enzymes was obtained in the treatment fed with the diet containing 200 mg of compared to other treatments. The results of this study showed that a level of 200 mg of hesperidin per kilogram of diet had a positive effect on the performance of growth indices, feed efficiency, liver health, metabolic enzymes, immunity, and antioxidant defense of common carp. هدف این پژوهش ارزیابی تجویز خوراکی پودرهسپریدین در جیره بر برخی شاخص‌های رشد، خونشناسی، پارامترهای ایمنی و آنزیم‌های آنتی اکسیدانی مـاهی کپـورمعمـولی (<em>Cyprinus carpio</em>) بود. بچه‌ماهیان با وزن متوسط 1/28±30/02گرم با جیره حاوی پودر هسپریدین در سطوح مختلف صفر (شاهد)، 100، 200 و 300 میلی گرم در کیلوگرم جیرة غذایی پایه به‌مدت 8 هفته به‌صورت یک طرح کاملاًا تصادفی در 4 تیمار و 3 تکرار (15 قطعه ماهی در هر تکرار) تغذیه شدند. در انتهای آزمایش، پس از زیست‌سنجی از نمونه‌های به ظاهر سالم خونگیری شد و شاخص‌های رشد، ایمنی، فعالیت آنزیم‌های متابولیـک، آنزیم‌های آنتی اکسیدانت و شاخص اکسیداسیون چربی (MDA) سرم خون مورد سنجش قرار گرفت. نتایج حاکی از افزایش عملکرد رشد، تغذیه، شاخص‌های خونی گلبول قرمز و گلبول سفید، ایمنی، فعالیت آنزیم‌های کبدی و همچنین فعالیت آنزیم‌های آنتی اکسیدانت در تیمارهای آزمایشی تغذیه شده با جیره غذایی حاوی مکمل پودر هسپریدین بود. از طرفی ضریب چاقی، ضریب تبدیل غذایی و بازماندگی کپور معمولی تحت تاثیر سطوح مختلف پودر هسپریدین در طول دوره آزمایش قرار نگرفت (0.05<<em>P</em>). کاهش معنی داری در فعالیـت آنـزیم‌های کبدی در ماهیـان تغذیه شده با پودر هسپریدین در جیره نسبت به تیمار شاهد مشاهده گردید که تیمار 200 میلی گرم کمترین میزان را نشان داد (0/05><em>P</em>). افزایش معنی‌داری در تعداد گلبول‌های قرمز و گلبول‌های سفید خون و همچنین در میزان فعالیـت لیـزوزیم، ایمنوگلبولین و آنزیم‌های آنتی‌اکسیدانی سـرم خون در تیمـار تغذیه شده با جیرة غذایی حاوی 200 میلی گرم هسپریدین نسبت به سایر تیمارها به‌دست آمد (0/05><em>P</em>). نتایج این تحقیق نشان داد که سطح 200 میلی‌گرم هسپریدین در کیلوگرم جیرة غذایی اثر مثبتی بر عملکرد شاخص‌های رشد، کارایی تغذیه، سلامت کبد، آنزیم‌های متابولیک، ایمنی و دفاع آنتی‌اکسیدانی بچه‌ماهی کپور معمولی داشت. https://jfisheries.ut.ac.ir/article_107783_ff2cca19d8f9e7c8e6345053de614416.pdf